Yardımcı Sağlık Personeli Becayiş

Uyku bozukluğu olan hastaların çoğu klinikte insomni ve gündüz aşırı uyku hali yakınmaları ile başvurur. Önemli bir nokta şudur: insomni ve uyku hali kendi başlarına birer bozukluk olmayıp, altta yatan asıl uyku bozukluğunun semptomatik görüntüleridir. Bu nedenle, bu yakınmalarla karşılaşan hekim tedaviye başlamadan önce altta yatan nedeni bulmaya çalışmalıdır. Tablo 5 en yaygın uyku bozukluklarını ve bunların en muhtemel başvuru yakınmalarını göstermektedir.

Tanısal değerlendirme süreci Tablo 6.’da özetlenmiştir. Olguların çoğunda hastanın beraber uyuduğu kişi(ler)den de bilgi almak, hastanın uyku sırasında farkında olmadığı olayları saptamak açısından yararlı olur. Eğer önde gelen belirti aşırı uykululuk ise bunun şiddeti objektif olarak değerlendirilmelidir. Hastalar uykululuk derecelerini çoğunlukla yanlış değerlendirir. Uykululuk halinin şiddeti hangi durumlarda uyuyakaldığının sorgulanması ile belirlenebilir. Örneğin, televizyon karşısında otururken ya da bir araçta yolcu olarak giderken uykuya dalmak daha hafif şiddete, araç kullanırken kırmızı ışıkta durduğunda uyuyakalmak ya da birisiyle karşılıklı konuşurken bile uykuya dalmak daha ağır şiddete işaret eder. Önde gelen belirti insomnia ise öncelikle süresi belirlenmelidir. Akut insomniye yol açan durumlar genelde geçicidir ve konservatif girişimler ve hipnotik ajanlarla tedavi ile düzelme şansı daha fazladır. Öte yandan, kronik insomni (birkaç aydır süren) genelde daha dikkatli bir inceleme ve daha karmaşık tedaviler gerektirir. Hastanın uykusuzluk diye tanımladığı şeyin uykuya dalma güçlüğü mü (daha çok sirkadyen ritim bozuklukları veya psikofizyolojik insomni ile ilgili olabilir) yoksa uykuyu sürdürme güçlüğü mü (daha çok majör depresyon, MUA ve periyodik bacak hareket bozukluğu ile uyumludur) olduğu da belirlenmelidir.

Uyku alışkanlıkları dikkatle gözden geçirilmeli, hastanın yatma saati, uykudan önce ve sonra yatakta uyanık geçirilen süre ve uyanma ve yataktan kalkma saatleri öğrenilmelidir. Öykü aynı zamanda ilaç, alkol ve madde kullanım özelliklerini ve uyku hijyenini bozabilecek potansiyel etkenleri de içermelidir.

İdiyopatik uyku bozuklukları genelde fizik muayene bulgusu vermez. Ancak, belirtilerin bir türlü düzelmediği ya da şiddetli olduğu olgularda bu duruma etkisi olabilecek tıbbi ve nörolojik hastalıklara yönelik bir fizik muayene yapılmalıdır. İyi bir psikiyatrik öykü ve mental durum muayenesi de önemlidir. Ayrıca, tiroid fonksiyon testleri de dahil olmak üzere gerekli kan tetkikleri de yapılmalıdır. Bu yöntemler ile tanı kesinleştirilemediyse polisomnografi ile tanı koyma yoluna gidilmelidir. Tanı konarak tedavi başlanmış bir olguda beklenen yanıt alınamadığı durumlarda da polisomnografi ile inceleme yapılması ve tanının doğrulanması önerilir. OUA veya narkolepsi tanılarından şüphe edildiğinde mutlaka polisomnografik inceleme yapılmalıdır.