Yardımcı Sağlık Personeli Becayiş

TSH’nın etkisinden bağımsız olarak, tiroid içindeki iyod miktarına bağlı olarak tiroid içi faktörlerle tiroid hormon sentezi ve salınması düzenlenir.Böylece günlük iyod alımı 50 mgr la ,birkaç  mg düzeyinde olsa bile uygun ve normal miktarda tiroid hormon yapımı sürdürülür. İyod eksikliğinde, tercihan T4 yerine biyolojik olarak daha aktif olan T3’ün yapımı artar. İyodun fazla alındığı durumlarda ise hormon yapımı ve salgılanması azalır (Wolff-Chaikoff etkisi ). Bu etkiden normal tiroid dokusu bir süre sonra kurtulabilir,bu nedenle fazla iyodun engelleyici etkisi yaklaşık 10 günle iki hafta kadar sürer.

Tiroid hormon sentezi ve salgılanmasına TSH ve iyodun , önemli etkilerinin yanısıra, insülin IGF-1,EGF,prostaglandin,sitokinler ve katekolaminlerin de tiroid işlevlerini değiştirici etkileri olabilmektedir.

T3’ün önemli bir bölümü, tiroid bezi dışında T4’ün 5’ deiyodinasyonu ile oluşmaktadır. T3, T4’e oranla biyolojik olarak 3-4 kez daha aktiftir.T4®Te dönüşümü iki tip 5’ deiyodinaz enzimi ile gerçekleşmektedir.Tip I   5’ deiyodinaz enzimi karaciğer ve böbrekte aktiftir, aktivitesi hipotiroidide azalır ve propiltiyourasil ve glukokortikoidlerle inhibe olur.Tip II 5’ deiyodinaz enzimi, santral sinir sistemi, hipofiz, kahverengi yağ dokusu ve plasentada aktiftir, hipotiroidide artar ve propiltiyourasile dirençlidir.Üçüncü tip deiyodinaz, 5 deiyodinaz olarak yada tip III deiyodinaz olarak adlandırılır T4’ü biyolojik olarak inaktif şekil olarak revers T3’e dönüştürür.

Tiroid hormonları plazmada hem serbest olarak hemde proteinlere bağlı olarak bulunurlar.T4 proteinlere kuvvetli olarak bağlanır, başlıca tiroksin bağlayan globulin (TBG), albumin, transtretin yaklaşık sırasıyla % 70,% 10 ,% 20 oranında bağlanmaktadır.T3 başlıca TBG ve albümine bağlanmakta, T4 yalnızca % 0,03 serbest olarak dolaşmakta iken, T3’ün % 0,3’ü serbest olarak bulunmaktadır.

Tablo-1 Tiroid hormonlarının ,TBG ‘e bağlanmasını etkileyen faktörler

TBG düzeyini artıranlar

- Doğumsal anormallikler

- Hiperöstrojenemi (gebelik,östrojen tedavisi )

- Hastalıklar

( Hepatit, bilier siroz,akut porfiria )

- İlaçlar

( Tamoxifen,ferferazin,klofibrat )

TBG düzeyini azaltanlar

- Doğumsal anormallikler

- İlaçlar

( Glukokortikoidler (yüksek doz ),androjenik steroidler

asparaginaz )

- Ciddi sistemik hastalıklar

( Nefrotik sendrom, kr.karaciğer hastalığı, protein malnütrisyonu )

TBG’e bağlanan ilaçlar

- Salisilatlar, diazepam, fenitoin, furosemid, yüksek serbest yağ asit düzeyi

Hastalıkların Tiroid Hormon Metabolizmasına Etkisi

Açlık, anoreksia nervoza, karbohidrat eksikliği, tedavi edilmemiş diabetes mellitus, sistemik hastalıkların seyri sırasında tip I 5’ deiyodinaz enzimi inhibe olur ve T4®T3 dönüşümü azalır,ve sonuçta dolaşımdaki T3 düzeyi  azalmış olur, revers T3 düzeyi artar. T3 azalması ile birlikte enerji tüketimi azaltılır, TSH düzeyi normaldir.Hormon replasman tedavisi gerekmez. Altında yatan patolojinin düzelmesi ile birlikte tiroid hormon düzeyleri normale döner.