Yardımcı Sağlık Personeli Becayiş

Hepatik Ensefalopatide Rol Oynayan Nörotransmitterler

3.4.1. Amonyak ve Glutamin

Amonyak; proteinlerin, aminoasitlerin, pürinler ve pirimidinlerin yıkılmasıyla ortaya çıkan bir nörotransmitterdir.  Bağırsaktan kaynaklanan amonyağın yaklaşık yarısı bakteriler tarafından sentezlenmektedir.

Geri kalanı ise diyetteki protein ve glutaminden sağlanır. Karaciğer normalde amonyağı üre ve glutamine çevirir.Üre siklusundaki bozukluklar ise ensefalopatiye yol açar.

Hepatik ensefalopatide hastaların % 90’ında kan amonyak seviyeleri yükselmiştir. Ayrıca beyindeki düzeyleri de yükselmiştir(2,3,5,10).

Beyinde üre siklusu olmadığından amonyağın uzaklaştırılması glutamin sentezine bağlıdır. Astrositlerde glutamat amonyağı glutamine çevirir. Fazla amonyakla birlikte glutamat (önemli eksitatör nörotransmitter) tükenir ve glutamin birikir.

3.4.2. Seratonin

Nörotransmitter olarak görev yapan seratonin (5-hidroksitriptamin) kortikal uyanıklığın ve böylece uyanıklık hali ve uyku / uyanıklık siklusunun kontrolünde rol oynar. Hepatik ensefalopatide seratonin metabolizmasındaki başka değişiklikler; ilgili enzimler (monoamino oksidaz), reseptörler ve metabolitler (5-HİAA) ile alakalıdır. Kronik karaciğer hastalığı olan ensefalopatili hastalarda bir seratonin blokörü ketanserin’in portal hipertansiyon için kullanımıyla oluşan değişiklikler hepatik ensefalopatide seratonin sisteminin önemini vurgular.

3.4.3. GABA (gama-aminobütirik asit)

GABA beyindeki en önemli inhibitör nörotransmitterdir. Genellikle presinaptik sinirlerde Glutamat’tan glutamat dehidrogenaz ile sentezlenir ve veziküllerde depolanır. İntestinal sistemdeki bakteriler tarafından sentezlenen GABA portal vene girdikten sonra karaciğer tarafından metabolize edilir.Karaciğer yetmezliği veya porto-sistemik şant varlığında sistemik dolaşıma geçer. Karaciğer hastalığı olan ve hepatik ensefalopatili hastalarda plasma GABA düzeylerinde artma vardır.