SEKS HER YAŞTA VAR
Seks gençlik, yetişkinlik kadar yaşlılıkta da önemli. Hele de yaşam süresinin 80′lere çıktığı, bir kadının ömrünün üçte birinin menopozda geçtiği düşünülürse. Hâlâ “Bu yaşta seks olur mu?” diyorsanız, uzmanları dinleyin…
Bebeklik, çocukluk, ergenlik, gençlik, yetişkinlik ve yaşlılık… Her dönemin kendine özgü hormonal değişimleri, her hormonal değişimin getirdiği ruhsal ve bedensel farklılıklar var. İnsanların en az düşündüğü, oysa insan yaşamının uzamasıyla belki de en çok içinde bulunduğu dönem yaşlılık. Kadınlar için bu dönemdeki en büyük değişim, menopozu da içine alan klimakterium. Bu, kadının üreme yeteneğinin ortadan kalktığı bir dönem. Peki bu dönemde seks mümkün mü? Bu soruya toplumdaki genel kanının aksine, uzmanların yanıtı, “evet”. İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Sezai Şahmay da o uzmanlardan biri. İşte yaşlılık ve seks üzerine anlattıkları…
-Klimakterium dönemi için belirli bir yaş sınırı var mı?
Belirtileri 45 yaşta başlıyor. Menopozla birlikte belirginleşiyor. Klimakterium sonu 65 yaşa denk geliyor. Bu dönemin en belirgin özelliği, ateş basması, terleme. Bunların oranı yüzde 80. Ondan sonra da yüzde 77 ile seksüel açıdan istek, libido kaybı, yüzde 68 ile seksüel problemler geliyor.
ÜREME BİTİYOR AMA…
-En çok görülen seksüel sorunlar neler?
Östrojen eksikliği nedeniyle gelişen vajinadaki hormon çekilmesine bağlı olarak büzüşme, küçülme, elastikiyetin ve ıslaklığın kaybolması… Bu hormonsuzluk kadınların yüzde 65′inde ilişki esnasında problemlere yol açıyor, yüzde 61′inde kaşınma ve yanmaya, yüzde 36’sında idrar problemlerine, yüzde 35′inde ise idrar yolu enfeksiyonlarına. Sadece yüzde 15′inde hiçbir şikâyet görülmüyor.
Bu, cinsel yaşamın bittiği bir dönem mi?
Hayır, cinsellik devam ediyor, ancak üreme bitiyor. Daha 24 yaşlarında bir asistanken, 55 yaşında bir kadın hasta “Beyle yatarken ağrı oluyor” şikâyetiyle hastaneye gelmişti. Ben de içimden “Bu yaşta bile beyle yatıyorsun, yuh be” diye düşünmüştüm. İnsanlar gençken böyle düşünüyor, ancak sonra anlıyor… Yine de bu yaşta ilişkide bazı sorunlar ortaya çıkıyor tabii ki. Kadın ağrı hissettiği için ilişkiden çekiliyor ve psikolojik olarak isteği azalıyor. İsteğin azalması kadında uyarılmayı geciktiriyor, uyarılmanın gecikmesi vajinasının ıslaklığının azalmasına, bu da ilişkide ağrıya neden oluyor. Bu fasit bir daire. Aslında menopozdan sonraki sorunları yenmenin yollarından biri ilişkide bulunmaya devam etmek. Bu, genital sağlık için önemli.
Burada Freud’un bir lafını da hatırlatmak gerekiyor; “Karı-koca arasındaki ilişki akşam yemekte başlar”… Koku, görme, ışık, dokunma, temas…
-Uluslararası çalışmalara da katılıyorsunuz. Türkiye’de kadının yaşadığı yaşlılıktaki cinsellikle diğer ülkelerdeki durum arasında nasıl bir farklılık var?
Oralarda kadının cinsel yaşamını sürdürebilmesi daha kolay. Çünkü evlilik müessesesi Türkiye’deki kadar katı değil. Özellikle ileri yaştaki kadınların cinsel yaşamının bitmesinde, eş kaybı önemli bir faktör. Kadının yeni partner bulması yurtdışında kolay, olağan.
-Ortalama yaşam süresinin uzatılması yönünde çalışmalar var. Bu durum cinsel yaşamı nasıl etkiliyor?
Problem orada zaten. İnsanların ortalama yaşam süresi, 50′ydi. O yüzden kadınlar menopozu da bilmiyorlardı. Şimdi Türkiye’de kadınlarda ortalama yaşam, 72. Erkekler 8 yıl daha az yaşıyorlar. Bir kadın yaşamının üçte birini menopozda geçiriyor. Haliyle menopozla gelen problemler de önem kazanıyor.
-İkinci bahar olarak da nitelendirilen bu dönemde yaşanan seks, kimi uzmanlara göre, üreme bittiği için sadece zevke yönelik oluyor. Sizce de öyle mi?
Gebe kalma korkusu olmadığı için kadınlar bu dönemde daha liberal, mutlu seks yapıyor. Artık, cinsellik önemli yaşam kalitesi kriterlerinden biri olarak düşünülüyor. Bizim amacımız da, bu dönemde kadının yaşam kalitesini yükseltmek, mutlu ve rahat bir yaşam sürmesini sağlamak.
CANIM SEKS İSTEDİ, AMA…
-”40′ından sonra azmak” gibi deyimlerimiz göz önüne alınırsa, sanırım bu amacın önündeki en büyük engel de, toplumsal baskı.
Evet, maalesef… Bu konularda bilinçlenmek lazım. Mesela, asistanlığım sırasında, 63 yaşındaki bir kadın, ilişki sonrası kanama şikâyetiyle bize başvurdu, tecavüze uğradığını söylüyor. Onu adli olaylara sevk etmemiz lazım, ancak tecavüz belirtileri yok. Belki erkek olduğumdan bana gerçeği söylemiyordur, diye bir kadın personel yolladım. Ona “Canım seks istedi, yukarıdaki komşuyla cinsel ilişkide bulundum” demiş. Kadın yaşlı olduğundan vajinada daralma olmuş, elastikiyet kaybı var, o yüzden kanama olmuş.
-İlk defa gördüğü ve belki de bir daha hiç görmeyeceği insanlara dahi yalan söyleme ihtiyacı duyuyor yani.
Evet, utanıyor çünkü. “Bu yaşta seks yapılır mı?” diye kafasında bir yargıya varmış.
-Hep kadınlardan konuştuk. Erkekler sizin alanınız dışında ancak yine de yaşlılık döneminde onlar ne gibi değişiklikler geçiriyorlar?
Kadın erkek arasında önemli farklılıklar var. Yine de erkeklerde yaşlılıkta seks olayı tam belli değil. Yani erkekler tek düğmeli basit bir makine gibi, ereksiyon olduğunda sorun kalmıyor. Kadınlar ise karışık bir makine. 45-59 yaşları arasında yapılan bir çalışmanın sonuçları bu farkı çok iyi ortaya koyuyor. Bu yaşlardaki kadınların yüzde 68′i arkadaşlık, evlilik ve beraberliği arzularken, erkeklerde bu oran yüzde 35, seksüalite ise yüzde 60 oranında. Erkek beyninde seks ve gıda yarı yarıya yer alıyor. Kadında daha ziyade feminen duygular ağır basıyor.
