Yardımcı Sağlık Personeli Becayiş

Archive for Ocak, 2009

Aile hekiminin görevleri

Aile hekimi, aile sağlığı merkezini yönetmek, birlikte çalıştığı ekibi denetlemek, hizmet içi eğitimlerini sağlamak ve Bakanlıkca yürütülen özel sağlık programlarının gerektirdiği kişiye yönelik sağlık hizmetlerini yürütmekle yükümlüdür. Aile hekimi, kendisine kayıtlı kişileri bir bütün olarak ele alıp, kişiye yönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini bir ekip anlayışı içinde sunar.

Aile hekimi;

• Çalıştığı bölgenin sağlık planlamasının yapılmasında İlçe Sağlık İdaresi ile işbirliği yapmak,
• ekimlik uygulaması sırasında karşılaştığı toplum ve çevre sağlığını ilgilendiren durumları İl/İlçe Sağlık İdaresi birimine bildirmek,
• Kişiye yönelik rehberlik, sağlığı geliştirici ve koruyucu hizmetler ile ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerini vermek, kişilerin periyodik muayenelerini (meme kanseri, rahim kanseri taraması vb.), ruh sağlığı hizmetlerini ve yaşlı sağlığı hizmetleriniyerine getirmek,
• İlk kayıtta ev ziyareti ile kendisine bağlı kişilerin sağlık durumlarının tespitini yapmak ve Bakanlığın öngördüğü sıklıkta ev ziyaretlerini tekrarlamak,
• Çalıştığı mekanda ve gerektiğinde evde birinci basamak kişiye yönelik koruyucu sağlık, tanı, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek,
• Kişiye yönelik Bakanlıkca yürütülen özel sağlık programlarını yürütmek,
• Birinci basamakta tanı ve tedavisi yapılamayan hastaları sevk etmek, sevk edilen hastaların geri bildirilen muayene, tetkik, tanı, tedavi ve yatış bilgilerini değerlendirmek, ikinci ve üçüncü basamak tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri ile evde bakımın koordinasyonunu yapmak,
• Temel laboratuar hizmetlerini vermek veya verilmesini sağlamak,
• Aile sağlığı uygulamaları ile ilgili kayıt tutmak ve gerekli bildirimleri yapmak,
• İlk yardım ve acil müdahale hizmetlerini vermek veya verilmesini sağlamak,
• Gerektiğinde kişiyi kısa süreli gözlem altına alarak tetkik ve tedavisini yapmak,
• Gerektiğinde aldığı uzmanlık eğitimi ve bu eğitim sırasında yaptığı rotasyonlar çerçevesinde hastayı yatırarak tetkik ve tedavisini yapmak, k)Kronik hastalığı olan kişilerin gerekli sıklıkta takibini yapmak,
• Özürlü kişilere yönelik sağlık hizmetlerini yürütmek,
• Doğum öncesi, doğum sonrası loğusa ve bebeğe beraber izlem yapmak, İle yetkili ve görevlidir.

AHBS, sadece bir bilgisayar programı değil; Sağlık Bakanlığının Aile Hekimliği sisteminin uygulandığı illerimizde, birinci basamaktan veri toplama konusundaki yeni standardın adıdır. Bu programın kurulum ve kullanımını anlatan video görüntülerine haberimizin devamından erişebilirsiniz.

Videolari izlemek icin javascriptler izinli olmalidir.

Bu bilgiler sağlık çalışanlarına yardımcı olmak amacı ile verilmiştir. AHBS programı hakkında güncel bilgilere erişmek için http://www.saglik.gov.tr/esaglik/ahbs/ahbs.aspx adresini ziyaret ediniz.

1.     AHBS Nedir?

Aile Hekimliği Uygulaması için hazırlanmış “Aile Hekimliği Bilgi Sistemi” yazılımıdır. AHBS, hekime kayıtlı kişilerin elektronik olarak sağlık bilgilerinin kayıt edildiği bir yerdir. Bu yazılım sayesinde bireye ait hızlı bir şekilde geçmişine ait bilgilerine ulaşılabilmektedir. Bu bilgiler merkezde toplanarak hastanın gittiği heryerde hastanın bilgisi dahilinde erişilebilmektedir.

2.     Neden AHBS?

AHBS, Aile Hekimlerinin hastalarının sağlık bilgilerini, izlemlerini girebildikleri bir ortamdır. Bu yazılım sayesinde hastaya ait geçmiş bilgilere erişebilir. 

3.     AHBS ne gibi yararlar sağlayacak?

Hekime kayıtlı kişilere yeni teşhis koyarken önceki hazır bilgilerinden faydalanma fırsatı sunar. Merkeze gönderilen bilgiler sayesinde karar destek sistemleri aracılığı ile karar vericilere ileriye dönük kararlar vermelerine yardımcı olacaktır.

4.     AHBS yerine başka bir uygulama kullanabilir miyim?

Evet, kullanılabilir. Sağlık Bakanlığı politika belirleyebilmek için bazı sağlık göstergelerini görmek istemektedir. Bu bilgiler periferden elde edilerek ileriye dönük planlar yapılabilmektedir. İstenilen bu bilgiler standart hale getirilerek, bilgi üreten her bir uçtan bu bilgilerin alınması amaçlanmıştır. Bu veri standadına Minumum veri seti denilmektedir. Her bir Aile Hekimi MVS’ni bir şekilde bakanlığa iletmek zorundadır. İletme yolları AHBS yi kullanarak yapılabildiği gibi. Aile Hekiminin hazırlattığı bir yazılım aracılığı ile bakanlığın belirlediği bu standartları iletebilir. Hiçbir yazılım kullanmak istemeyen sadece bildirimi zorunlu olan bu verileri yine Bakanlığımızın hazırlatmakta olduğu web sayfasından online olarak bakanlığa gönderebilir.

5.     AHBS’yi kullanırken Internet bağlantım mutlaka sürekli açık olmalı mı?

AHBS online ve Offline olarak tasarlanmış bir uygulamadır. İnternet bağlantısı olmadan da hekim hastalarına bakmaya ve verilerini girmeye devam edebilir. Online olunması gereken bazı haller vardır bu hallerin dışında offline çalışılabilir. Örneğin uygulama ilk defa kurulum sırasında online olunması gerekir.

6.      AHBS hangi verileri Bakanlığa gönderir? Minimum Veri Seti ne demektir?

Sağlık Bakanlığı politika belirleyebilmek için bazı sağlık göstergelerini görmek istemektedir. Bu bilgiler periferden elde edilerek ileriye dönük planlar yapılabilmektedir. İstenilen bu bilgiler standart hale getirilerek, bilgi üreten her bir uçtan bu bilgilerin alınması amaçlanmıştır. Bu veri standadına Minumum veri seti denilmektedir. Her bir Aile Hekimi MVS’ni bir şekilde bakanlığa iletmek zorundadır. İletme yolları AHBS yi kullanarak yapılabildiği gibi. Aile Hekiminin hazırlattığı bir yazılım aracılığı ile bakanlığın belirlediği bu standartları iletebilir. Hiçbir yazılım kullanmak istemeyen sadece bildirimi zorunlu olan bu verileri yine Bakanlığımızın hazırlatmakta olduğu web sayfasından online olarak bakanlığa gönderebilir

7.     AHBS ile Bakanlığa gönderdiğim verileri ben de görebilecek miyim?

AHBS de toplanan istatistik amaçlı göstergeler, görev tanımı itibari ile bu bilgiye ihtiyaç duyan birimler, çalışma grupları bu bilgilere ulaşabileceklerdir.

8.     AHBS’deki raporlarda göreceğim veriler  ile Bakanlıktaki raporlardaki veriler aynı olmak zorunda mıdır?

Hayır, aynı olmak zorunda değil. Aile Hekiminin ihtiyaç duyduğu raporlar ile Bakanlığımızın görmek istediği raporlar birbirlerinden farklılık göstermektedir. Dolayısı ile her birim ancak ihtiyacı olan ve görmeleri gereken raporları görebilecekelerdir.

9.     AHBS kullanıyorken, daha önce kullandığım defterlere kayıt yapmaya devam edecek miyim?

Pilot uygulama süresince, defterlerin kullanılması planlanmaktadır. Sonraki kararlar Sağlık Bakanlığının ilgili birimleri tarafından verilecektir.

AHBS’yi Nasıl Kullanırım?
Kurulum
10. AHBS’yi nasıl temin edebilirim?

Kurulum, Aile Hekimliği Uygulamasının yaygınlaştırılacak illerine AHBS yazılımı         temin edilerek, uygulama ve yazılım konularında eğitim verilmektedir. Kurulum bu illerin İl Sağlık Müdürlüklerin ilgili birimlerden yada direkt olarak Sağlık Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesinden temin edilebilir.

11. AHBS’yi bilgisayarıma nasıl kurabilirim?

AHBS’nin kurulumu için bir kullanıcı şifresi alınmış olması gerekmektedir. Merkezde tanımlı olmayan ve şifre almayan hiç kimse bu yazılımı kullanamaz. AHBS aracılığı ile girilen bilgiler, o uygulamayı kuran, merkezde tanımlı, şifre sahibinin çalışmalarıymış gibi merkeze iletilmektedir.

12. AHBS için yeni ve güçlü bir bilgisayar almak zorunda mıyım?

Hayır. AHBS nin kurulumu için aşağıdaki özellikler yeterlidir.

En Düşük Sistem Gereksinimleri

İşlemci : Pentium III

256 MB Ram

10 GB Hard disk

Yedekleme için CD Yazıcı

Network bağlantısı

İnternet Bağlantısı

13. AHBS’yi yardımcı sağlık personeli de kullanabilecek mi?

Evet. Aile Sağlık Personelinin bilgisayarı ile Aile Hekiminin bilgisayarının aynı network ağı içinde bilgisayarların birbirlerini görebiliyor durumda olması gerekmektedir. Aile Hekiminin bilgisayarına AHBS kurulduktan sonra Aile Sağlığı Personelinin bilgisayarına Aile hekimine verilen şifre ile kurulum yapılır. Bu işlem sırasında sorulan sunucu seçiminde, sunucu olarak Aile Hekiminin bilgisayarı seçilmelidir.

14. AHBS’yi aynı anda birden fazla bilgisayardan kullanabilir miyiz?

Kurulum esnasında ortak veritabanı seçildi ise kullanılabilir. Aile Hekimi ve yardımcı personeli bu şekilde tasarlanmış kurulumlar ile ortak çalışma yapabilmektedir. Ancak aynı şifre ile farklı bilgisayarlara farklı sunucu ve veritabanı yükleyerek yapılan kurulumlar ile AHBS nin kullanımı sırasında mantıksal problemler çıkmaktadır. İki ayrı bilgisayara bu şekilde yapılan kurulumları önermemekteyiz.

15. Hem evdeki bilgisayarıma; hem de muayenehanedeki bilgisayarıma AHBS kurabilir miyim?

Hayır, Bu durum 14.sorunun cevabı ile aynıdır. Bu kullanım sonucunda hatalar ortaya çıkmaktadır ve kesinlikle tavsiye edilmemektedir.

Hasta Kayıt
16. Hasta Kayıt işlemi için sırasında neden T.C.Kimlik numarası esas alınmaktadır?

T.C. kimlik numarası Türkiye vatandaşlarını tanımlayan tek numara olma özelliğine sahip bir numaradır. Yapılan işlemler bu numara kullanılarak teklik kazanmakta ve sistem içinde tanımlı olan kişilerin takibini kolaylaştırmaktadır.

17. T.C.Kimlik numarası almamış bir bebeği AHBS’ye nasıl kaydederim?

TC kimlik Numarası olmayan bebekleri de sisteme kayıt edebileceğiz. İlk kayıt esnasında merkeze gidip MERNİS tarafından onaylanan kayıtlar, kayıt yapan Aile Hekimine; Kesin Kayıtlı, Başka Doktora Kayıtlı yada Hatalı Kayıt olarak dönmektedir.

Sağlıkta Dönüşüm Programı çerçevesinde pilot uygulamaya başlatılan Aile Hekimliği Uygulaması, beraberinde sadece sağlık hizmeti sunumuna dair değil, Sağlık Bakanlığının birinci basamaktan veri toplama disiplini konusunda da önemli yenilikler getirmiştir.

Sağlık hakkının korunması, bireysel sağlıktan toplum sağlığına uzanan zorlu bir süreç gerektirir. Genel tıp hekimliği, başta Avrupa ülkelerinde olmak üzere birçok dünya ülkesinde başarıyla uygulanmakta, birinci basamağın önemi ve maliyete etkisi giderek daha iyi anlaşılmakta, yapılan reformlarla daha da yaygınlaştırılmaktadır.

Dünyada yaygınlaşan anlayışa göre temel sağlık hizmetleri tanımına birinci basamaktaki tanı ve tedavi hizmetleri ile rehabilitasyon hizmetleri de dahil edilmektedir. Temel sağlık hizmetleri konseptinin yeni modelinde aile hekimleri ana görevi üstlenmektedir.

“Sağlıkta Dönüşüm Programı” çerçevesinde yeni bir bakış açısıyla, şimdiye kadar çözülmemiş sorunlara çözüm bulma amacını gerçekleştirmede en önemli adımlardan birisi olan Aile Hekimliği Uygulaması nihayet hayata geçiriliyor.

Aile hekimliği uygulaması ile ilgili tüm çalışmalar, Sağlık Bakanlığı ilgili birimlerinin, konularında uzman hekim ve öğretim üyelerinin, uzmanlık derneğinin, birinci basamakta çalışan hekimlerin geniş katılımlarıyla hazırlandı.

 PROF. DR. RECEP AKDAĞ’ın sunuşundan alınmıştır.

Aile hekimliğinin dayandığı temel noktalar yazının devamında verilmiştir. Bu haberin hazırlanmasında Sn. Pemra Ünalan’ın çalışmalarından faydalanılmıştır.

Sağlık sistemiyle ilk tıbbi temas noktasını oluşturur; hizmet almak isteyenlere açık ve sınırsız bir olanak sağlar; yaş, cinsiyet ya da kişinin başka herhangi bir özelliğine bakmaksızın tüm sağlık sorunlarıyla ilgilenir.

hizmet almak isteyenlere açık ve sınırsız bir olanak sağlar; yaş, cinsiyet ya da kişinin başka herhangi bir özelliğine bakmaksızın tüm sağlık sorunlarıyla ilgilenir.

Kolay ulaşılabilir: Yalnızca coğrafi anlamda değil, ekonomik ve kültürel anlamda da kolay ulaşılabilir bir hizmet sunar.

Yalnızca coğrafi anlamda değil, ekonomik ve kültürel anlamda da kolay ulaşılabilir bir hizmet sunar.

Entegre ve koordine: Koruyucu hekimlik uygulamalarını, tedavi ve rehabilite edici uygulamalarla bütünleştirir. Aile hekiminin çözemediği sağlık sorunları konusunda ikinci basamağa sevk işlemi yapılır ve sonuçlar yine aile hekimi tarafından takip edilir, aile hekimi ile birlikte değerlendirilebilir. Aile hekimi hastasının yararına birinci ve ikinci basamak sağlık hizmetlerinin entegrasyonunda önemli rol oynar.

Koruyucu hekimlik uygulamalarını, tedavi ve rehabilite edici uygulamalarla bütünleştirir. Aile hekiminin çözemediği sağlık sorunları konusunda ikinci basamağa sevk işlemi yapılır ve sonuçlar yine aile hekimi tarafından takip edilir, aile hekimi ile birlikte değerlendirilebilir. Aile hekimi hastasının yararına birinci ve ikinci basamak sağlık hizmetlerinin entegrasyonunda önemli rol oynar.

Süreklilik: Hastalığın belirli bir evresi ile sınırlı değildir; sağlıklı dönemlerde sunulması gereken hizmetleri de kapsar ve bireyi tüm yaşamı boyunca izleyebilir. Pek çok ülkede aile hekimi hastalarının doğumundan başlayarak bu görevi üstlenir. Hamile kadınların antenatal bakım hizmetlerinden çocuğun doğmasına kadar doğrudan hizmet sunar. Aynı zamanda bireyin, çocukluk, erişkinlik ve yaşlılık süreçlerinde hizmetleri sunmaya devam eder; akut, kronik, tekrarlayan durumlar ve pek çok olguda ölen, ölmekte olan, terminal safhada hastalığı olan kişilere de hizmet sunar.

Hastalığın belirli bir evresi ile sınırlı değildir; sağlıklı dönemlerde sunulması gereken hizmetleri de kapsar ve bireyi tüm yaşamı boyunca izleyebilir. Pek çok ülkede aile hekimi hastalarının doğumundan başlayarak bu görevi üstlenir. Hamile kadınların antenatal bakım hizmetlerinden çocuğun doğmasına kadar doğrudan hizmet sunar. Aynı zamanda bireyin, çocukluk, erişkinlik ve yaşlılık süreçlerinde hizmetleri sunmaya devam eder; akut, kronik, tekrarlayan durumlar ve pek çok olguda ölen, ölmekte olan, terminal safhada hastalığı olan kişilere de hizmet sunar.

Bütüncül: Bireyin sağlıkla ilgili tüm sorunlarını ele alırken fiziksel, psikolojik ve sosyal özellikleri ile bir bütün olarak değerlendirir.

Bireyin sağlıkla ilgili tüm sorunlarını ele alırken fiziksel, psikolojik ve sosyal özellikleri ile bir bütün olarak değerlendirir.

Kişisel: Hastalık merkezli olmaktan çok birey merkezlidir. Sunduğu hizmeti bireyin gereksinimlerine göre şekillendirir.

: Hastalık merkezli olmaktan çok birey merkezlidir. Sunduğu hizmeti bireyin gereksinimlerine göre şekillendirir.

Aile ve toplumsal yönelimli: Sorunlar sadece bireysel değil, aile ve toplumsal örüntüleri bağlamında da ele alır. Aile hekimi toplumun sağlık sorunlarından haberdar olmalı, diğer sektörlerin meslek grupları ve kuruluşlarıyla, gönüllü kuruluşlarla birlikte bölgesel sağlık sorunlarında olumlu değişiklikleri başlatmak için çalışmalıdır.

Sorunlar sadece bireysel değil, aile ve toplumsal örüntüleri bağlamında da ele alır. Aile hekimi toplumun sağlık sorunlarından haberdar olmalı, diğer sektörlerin meslek grupları ve kuruluşlarıyla, gönüllü kuruluşlarla birlikte bölgesel sağlık sorunlarında olumlu değişiklikleri başlatmak için çalışmalıdır.

Gizlilik ve yakınlık: Aile hekimi ve sorumluluğunu aldığı kişiler arasında yaşama yayılan, sürekli ve yakın bir ilişki vardır. Bu nedenle aile hekimi için temel etik sorumluluk ve haklardan biri olan, kişisel bilgilerin gizliliğinin korunması can alıcı önemdedir.

Aile hekimi ve sorumluluğunu aldığı kişiler arasında yaşama yayılan, sürekli ve yakın bir ilişki vardır. Bu nedenle aile hekimi için temel etik sorumluluk ve haklardan biri olan, kişisel bilgilerin gizliliğinin korunması can alıcı önemdedir.

Savunuculuk: Aile hekimi, tüm sağlık konularında ve sağlık hizmeti veren diğer kişilerle ilişkilerinde, sorumluluğunu aldıkları kişilerin yanındadır. Hastanın kendi sağlığı için verilecek kararlarda daha fazla söz ve sorumluluk sahibi olabilmesi için bilgilendirilmesini gözetir.

Aile hekimi, tüm sağlık konularında ve sağlık hizmeti veren diğer kişilerle ilişkilerinde, sorumluluğunu aldıkları kişilerin yanındadır. Hastanın kendi sağlığı için verilecek kararlarda daha fazla söz ve sorumluluk sahibi olabilmesi için bilgilendirilmesini gözetir.

Sağlık kaynaklarının etkili kullanımı: Bireylere sunulan bakımı koordine eder, birinci basamakta diğer sağlık çalışanlarıyla birlikte çalışır, diğer uzmanların sunduğu hizmetlerle teması yönetir ve gerektiğinde hasta adına savunuculuk üstlenerek bunu sağlar. İlk başvuru yapılan hekim olarak, aile hekimi büyük kaynakları kontrol eder. Bu kaynaklar reçete yazımı, uzmana sevk, hastalığın laboratuar tetkikleri ile araştırılması ve belirli ölçülerde hastaneyi kapsar. Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de kaynaklar sınırlıdır. Aile hekimi bu kaynakları kullanırken hastasının maksimum yararını düşünmek sorumluluğunu taşır.

Bireylere sunulan bakımı koordine eder, birinci basamakta diğer sağlık çalışanlarıyla birlikte çalışır, diğer uzmanların sunduğu hizmetlerle teması yönetir ve gerektiğinde hasta adına savunuculuk üstlenerek bunu sağlar. İlk başvuru yapılan hekim olarak, aile hekimi büyük kaynakları kontrol eder. Bu kaynaklar reçete yazımı, uzmana sevk, hastalığın laboratuar tetkikleri ile araştırılması ve belirli ölçülerde hastaneyi kapsar. Bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de kaynaklar sınırlıdır. Aile hekimi bu kaynakları kullanırken hastasının maksimum yararını düşünmek sorumluluğunu taşır.

Özgün bir görüşme ve klinik karar verme süreci vardır. Çünkü;

Çünkü;

Çünkü;

Etkili bir iletişimle zaman içinde doktor ve hasta arasında gelişen bir ilişki kurulmasını sağlar.

Sıklıkla henüz ayrımlaşmamış şekildeki rahatsızlıklarla ilgilidir. Aynı anda farklı yakınma ve hastalıkları değerlendirebilir.

Toplumdaki rahatsızlıkların prevalans ve insidansının belirleyici olduğu özgün bir karar verme süreci vardır.

Ekip hizmeti: Diğer disiplinlerle ve diğer sağlık personeli ile işbirliği içinde çalışır ve ekip hizmeti sunar. Gereğinde toplumda sosyal hizmet, eğitim hizmeti ve iş hizmeti verenlerle de işbirliği yapabilir.

Diğer disiplinlerle ve diğer sağlık personeli ile işbirliği içinde çalışır ve ekip hizmeti sunar. Gereğinde toplumda sosyal hizmet, eğitim hizmeti ve iş hizmeti verenlerle de işbirliği yapabilir.

Diğer disiplinlerle ve diğer sağlık personeli ile işbirliği içinde çalışır ve ekip hizmeti sunar. Gereğinde toplumda sosyal hizmet, eğitim hizmeti ve iş hizmeti verenlerle de işbirliği yapabilir.

Bir hekim bu niteliklerde hizmet sunuyorsa, basamaklandırılmış bir sağlık sisteminde, sağlık sisteminin merkezinde yer alan birinci basamak sağlık kurumlarında çalışarak DSÖ’nün 21.yüzyıl hedeflerine yönelebilir. Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri, sağlık eğitimi, birinci basamak tedavi edici hizmetler, evde bakım ile ikinci ve üçüncü basamak tedavilerin ayakta ve evde takibini gerçekleştirebilir.

Aile hekimliği uygulamasına geçiş süreci esaslarını belirleyen Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Hakkında Kanun 09.12.2004 tarih ve 25665 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Aile sağlığı elemanı, aile hekiminin denetim ve gözetimi altında kişiyeyönelik koruyucu, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerinin bir ekip anlayışı içindesunulması ile birlikte, hasta kayıtları ve istatistik tutulması gibi işlemleri de yapmakla yükümlüdür. Aile hekiminin görevlerini yerine getirmesinde yardımcı olur.

Aile sağlığı elemanı;

Aile sağlığı merkezine başvuran kişilerin vital bulgularını almak ve kaydetmek,

Hekim gözetiminde tavsiye edilen ilaçları uygulamak,

Pansuman hizmetlerini yürütmek,

Tıbbi alet, malzeme ve cihazların dezenfekte edilmiş şekilde hizmete hazır bulundurulmasını sağlamak,

İlk yardım ve acil müdahale hizmetlerinde hekime yardımcı olmak veya bu hizmetleri bizzat yürütmek,

Poliklinik hizmetlerinde bulunmak, hastaların başka bir sağlık kuruluşuna sevki durumunda sevk işlemlerini yürütmek, tıbbi sekreter bulunmadığı hallerde sevk edilen hastaların sevk edildiği kurumdaki randevularını takip etmek,

Laboratuar tetkikleri için numune(kan, balgam, gaita vb) almak, g)Gerektiğinde basit laboratuar tetkiklerini (CBC, TİT, gaita, gebelik, kan grubu, kan şekeri v.b) yapmak,

Gerektiğinde aldığı numuneleri ilgili laboratuara ulaştırmak veya teslim etmek,

Gezici hizmetler, sağlığı geliştirici sağlık eğitimi, koruyucu hizmetler ile ana-çocuk sağlığı ve aile planlaması hizmetlerini vermek,

Hizmetlerin yürütülmesi sürecinde aile hekiminin verdiği diğer görevleri yerine getirmek,

İle yetkili ve görevlidir. Aile sağlığı elemanı, bu hizmetleri bağlı bulunduğu aile hekimi ile birlikte ekip anlayışı içinde yürütür

RESMİ GAZETE
Sayı: 25665 Yayın Tarihi: 09.12.2004
Aile Hekimliği Pilot UygulamasıHakkında Kanun
Kanun No: 5258
Kabul Tarihi : 24.11.2004
Amaç ve kapsam
MADDE 1. — Bu Kanunun amacı; Sağlık Bakanlığının pilot olarak belirleyeceği illerde, birinci basamak sağlık hizmetlerinin geliştirilmesi, birey ihtiyaçları doğrultusunda koruyucu sağlık hizmetlerine ağırlık verilmesi, kişisel sağlık kayıtlarının tutulması ve bu hizmetlere eşit erişimin sağlanması amacıyla aile hekimliği hizmetlerinin yürütülebilmesini teminen görevlendirilecek veya çalıştırılacak sağlık personelinin statüsü ve malî hakları ile hizmetin esaslarını düzenlemektir.
Tanımlar
MADDE 2. — Aile hekimi; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir.
Aile sağlığı elemanı; aile hekimi ile birlikte hizmet veren hemşire, ebe, sağlık memuru gibi sağlık elemanıdır.
Personelin statüsü ve malî haklar
MADDE 3. — Sağlık Bakanlığı; Bakanlık veya diğer kamu kurum veya kuruluşları personeli olan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanı olarak çalıştırılacak sağlık personelini, kendilerinin talebi ve kurumlarının veya Bakanlığın muvafakatı üzerine, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın, sözleşmeli olarak çalıştırmaya veya bu nitelikteki Bakanlık personelini aile hekimliği uygulamaları için görevlendirmeye yetkilidir.
Aile sağlığı elemanları, aile hekimi tarafından belirlenen ve Sağlık Bakanlığı tarafından uygun görülen, kurumlarınca da muvafakatı verilen Bakanlık veya diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli arasından seçilir ve bunlar sözleşmeli olarak çalıştırılır. Bu suretle eleman temin edilememesi halinde, Sağlık Bakanlığı, personelini bu hizmetler için görevlendirebilir. İhtiyaç duyulması halinde, Türkiye’de mesleğini icra etmeye yetkili ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin (A) bendinin (4), (5) ve (7) numaralı alt bentlerindeki şartları taşıyan kamu görevlisi olmayan uzman tabip, tabip ve aile sağlığı elemanları; Sağlık Bakanlığının önerisi, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine sözleşme yapılarak aile hekimliği uygulamalarını yürütmek üzere çalıştırılabilir.
Sözleşmeli olarak çalışan aile hekimi ve aile sağlığı elemanları kurumlarında aylıksız veya ücretsiz izinli sayılırlar ve bunların kadroları ile ilişkileri devam eder. Bu personel, talepleri halinde eski görevlerine atanırlar ve sözleşmeli statüde geçen süreleri kazanılmış hak derece ve kademelerinde veya kıdemlerinde değerlendirilir. Sözleşmeli personel statüsünde çalışmakta iken aile hekimi ve aile sağlığı elemanı statüsüne geçenlerden önceki sözleşmeli personel statüsüne dönmek isteyenler, eski kurumlarındaki boş pozisyonlara öncelikle atanırlar ve bu madde kapsamındaki çalışmaları hizmet sürelerinde dikkate alınır.
Kadroya bağlı olarak veya sözleşmeli personel pozisyonlarında görev yapan personelden Sağlık Bakanlığınca aile hekimi veya aile sağlığı elemanı olarak görevlendirilenlere, 209 sayılı Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığına Bağlı Sağlık Kuruluşları ile Esenlendirme (Rehabilitasyon) Tesislerine Verilecek Döner Sermaye Hakkında Kanun uyarınca ek ödeme yapılmaz. Bunlara, aylıklarına ve ücretlerine ilaveten, çalıştıkları günler dikkate alınarak aşağıdaki fıkrada belirlenen miktarların yarısını aşmamak üzere tespit edilecek tutarda ödeme yapılır.
Sözleşme yapılan aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarına, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) bendine göre belirlenen en yüksek brüt sözleşme ücretinin aile hekimi için (6) katını, aile sağlığı elemanı için
(1,5) katını aşmamak üzere tespit edilecek tutar, çalışılan ay sonuçlarının ilgili sağlık idaresine bildiriminden itibaren onbeş gün içerisinde ödenir.
Sözleşmeli olarak çalışmaya başlayanların, daha önce bağlı oldukları sosyal güvenlik kuruluşlarıyla ilişkileri aynı şekilde devam ettirilir. Ancak, her türlü prim, kesenek ve kurum karşılıkları bu fıkrada belirtilen ücretlerden kesilerek ilgili sosyal güvenlik kuruluşuna aktarılır. Bunlar önceki durumları çerçevesinde tedavi yardımlarından yararlanmaya devam ederler.
Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının durumları ve aile hekimliği uzmanlık eğitimi almış olup olmadıkları da dikkate alınmak suretiyle yapılacak ödeme tutarlarının tespitinde; çalıştığı bölgenin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi, aile sağlığı merkezi giderleri, tetkik ve sarf malzemesi giderleri, kayıtlı kişi sayısı ve bunların risk grupları, gezici sağlık hizmetleri ile aile hekimi tarafından karşılanmayan gider unsurları gibi kriterler esas alınır. Sağlık Bakanlığınca belirlenen standartlara göre, koruyucu hekimlik hizmetlerinin eksik uygulaması veya hasta sevk oranlarının yüksek olması halinde bu ödeme tutarından brüt ücretin % 20′sine kadar indirim yapılır. Sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi ücreti, aile sağlığı merkezi giderleri, tetkik ve sarf malzemesi giderleri ve gezici sağlık hizmetleri ödemelerinden Damga Vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.
Kamuya ait taşınmazların kullanımı
MADDE 4. — Hazine, belediye veya il özel idaresine ait taşınmazlardan aile sağlığı merkezi olarak kullanılması uygun görülenler, Maliye Bakanlığı, belediye veya il özel idarelerince bu amaçla kullanılmak üzere doğrudan aile hekimine kiraya verilebilir.
Hizmetin esasları
MADDE 5. — Aile hekimliği uygulamasına geçilen yerlerde kişilerin aile hekimine kaydı yapılır. Bakanlıkça belirlenen süre sonunda kişiler aile hekimlerini değiştirebilirler. Her bir aile hekimi için kayıtlı kişi sayısı; asgarî 1000, azamî 4000′dir. Aralıksız iki ayı aşmayan süreyle kayıtlı kişi sayısı 1000′den az olabilir.
Aile hekimliği hizmetleri ücretsizdir; acil haller hariç, haftada kırk saatten az olmamak kaydı ile ilgili aile hekiminin talebi ve o yerin sağlık idaresince onaylanan çalışma saatleri içinde yerine getirilir. Aile hekimliği uygulamasına geçilen yerlerde acil haller ve mücbir sebepler dışında, kişi hangi sosyal güvenlik kuruluşuna tâbi olursa olsun, aile hekiminin sevki olmaksızın sağlık kurum ve kuruluşlarına müracaat edenlerden katkı payı alınır. Alınacak katkı payı tutarı Sağlık, Maliye ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarınca müştereken belirlenir. Aile hekimliği uygulamasına geçilen yerlerde, diğer kanunların aile hekimliği hizmetleri kapsamındaki hizmetlerin sunumu ile sevk ve müracaata ilişkin hükümleri uygulanmaz. Yabancılar hakkında ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.
Aile hekimlerinin şahsî kayıtları ilgili il ve ilçe sağlık idare birimlerinde tutulur. Aile hekimlerinin kullandığı basılı veya elektronik ortamda tutulan kayıtlar, kişilerin sağlık dosyaları ile raporlar, sevk belgesi ve reçete gibi belgeler resmî kayıt ve evrak niteliğindedir. Bu kayıt ve belgeler, hekimin ayrılması veya kişinin hekim değiştirmesi halinde eksiksiz olarak devredilir. İlgili mevzuatta birinci basamak sağlık kuruluşları ve resmî tabiplerce düzenlenmesi öngörülen her türlü rapor, sevk evrakı, reçete ve sair belgeler, aile hekimliği uygulamasına geçilen yerlerde aile hekimleri tarafından düzenlenir.
Denetim, sorumluluk ve mal bildirimi
MADDE 6. — Aile hekimleri ve aile sağlığı elemanları, mevzuat ve sözleşme hükümlerine uygunluk ile diğer konularda Bakanlık, ilgili mülkî idare ve sağlık idaresinin denetimine tâbidir. Aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, görevleriyle ilgili ya da görevleri başında işledikleri veya kendilerine karşı işlenen suçlarda Devlet memurları gibi kabul edilir. Aile hekimi ve aile sağlığı elemanları, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu gereğince mal bildiriminde bulunmakla yükümlüdür.
Ağız ve diş sağlığı hizmetleri
MADDE 7. — Kişilerin ağız ve diş sağlığını korumak ve bu hizmetlerin daha etkili ve verimli yürütülmesini sağlamak amacıyla, Sağlık Bakanlığınca tespit edilecek illerde pilot uygulama yapılır.
Bu hizmetler karşılığında yapılacak ödemelerin, hizmetten yararlananların ilgisine göre bağlı bulundukları kurum bütçelerinden veya sosyal güvenlik kuruluşlarından karşılanması ile diğer hususlara ilişkin usul ve esaslar Maliye, Sağlık ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıkları tarafından müştereken belirlenir.
Yönetmelikler
MADDE 8. — Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarının çalışma usul ve esasları; çalışılan yer, kurum ve statülerine göre öncelik sıralaması; aile hekimliği uygulamasına geçişe ve nakillere ilişkin puanlama sistemi ve sayıları; aile sağlığı merkezi olarak kullanılacak yerlerde aranacak fizikî ve teknik şartlar; meslek ilkeleri; iş tanımları; performans ve hizmet kalite standartları; hasta sevk evrakı, reçete, rapor ve diğer kullanılacak
belgelerin şekli ve içeriği, kayıtların tutulması ile çalışma ve denetime ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, sözleşmenin feshini gerektiren nedenler, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak, Sağlık Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Yürürlük
MADDE 9. — Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 10. — Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.